Diz Kireçlenmesi
Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz ekleminin yüzeyini kaplayan kıkırdağın zamanla aşınmasıdır. Özellikle 50 yaş üzerinde sık görülür; ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.

Diz kireçlenmesi nedir?
Diz ekleminde uyluk ve kaval kemiğinin uçları, kaygan bir kıkırdak tabakasıyla kaplıdır. Kireçlenmede bu kıkırdak incelir ve yer yer aşınır; kemik uçlarında çıkıntılar oluşabilir. Halk arasında "kireçlenme" denmesinin sebebi, bu değişikliklerin röntgende beyaz gölgeler hâlinde görünmesidir.
Kıkırdaktaki aşınma geri döndürülemez; ancak doğru tedaviyle ağrı azaltılabilir, hareket kolaylaşabilir ve hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabilir.
Belirtileri nelerdir?
- Merdiven inip çıkarken, çömelip kalkarken artan ağrı
- Sabahları ya da uzun süre oturduktan sonra dizde tutukluk (genellikle yarım saatten kısa sürer)
- Dizde şişlik ve ısı artışı
- Hareket sırasında çıtırtı ya da sürtünme hissi
- Dizi tam bükememe ya da tam düzeltememe
- İleri evrede bacaklarda O ya da X şeklinde eğrilik
Kimlerde daha sık görülür?
- İleri yaş
- Fazla kilo: Vücut ağırlığındaki her artış, dize binen yükü katlayarak artırır
- Kadınlar
- Daha önce geçirilmiş menisküs, bağ yaralanması ya da kırık
- Ailede kireçlenme öyküsü
- Uzun süre ağır yük taşıma, sık çömelme gerektiren işler
Tanı nasıl konur?
Şikâyetler dinlenir ve diz muayene edilir. Kireçlenmenin derecesi, ayakta çekilen diz röntgeniyle değerlendirilir. Menisküs ya da bağ yaralanmasından şüphelenilirse MR istenebilir. Eklemde belirgin şişlik varsa, başka nedenleri ayırt etmek için tahlil gerekebilir.
Nasıl tedavi edilir?
Tedavi, kireçlenmenin derecesine, şikâyetlerin şiddetine ve kişinin günlük yaşamına göre planlanır. Çoğu hastada ameliyat dışı yöntemlerle başlanır.
- Kilo kontrolü ve egzersizFazla kilonun verilmesi ve uyluk kaslarını güçlendiren egzersizler, tedavinin temelini oluşturur. Yürüyüş, yüzme ve sabit bisiklet genellikle uygundur.
- İlaç tedavisiAğrı ve iltihabı azaltan ilaçlar, doktor kontrolünde ve gerektiği kadar kullanılır.
- Fizik tedaviAğrının azaltılması ve eklem hareketinin artırılması için fizik tedavi programı uygulanabilir.
- Eklem içi enjeksiyonlarUygun hastalarda PRP, CGF, ozon ya da hyaluronik asit uygulamaları düşünülebilir. Proloterapi, diz çevresindeki bağ kaynaklı ağrılarda kullanılabilir.
- Cerrahiİleri evre kireçlenmede, diğer tedavilere rağmen günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan ağrı varsa diz protezi ameliyatı gündeme gelir.
Her tedavinin etkisi kişiden kişiye değişir. Tedavinin uygun olup olmadığına, muayene ve gerekli tetkiklerin ardından karar verilir.
Sık sorulan sorular
Diz kireçlenmesi tamamen geçer mi?
Aşınmış kıkırdak eski hâline dönmez. Ancak tedaviyle ağrı azaltılabilir, hareket kolaylaşabilir ve hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabilir.
Yürümek dizime zarar verir mi?
Düz zeminde, ağrıyı artırmayacak tempoda yürümek genellikle faydalıdır. Uzun süre merdiven, yokuş ve çömelme ise şikâyetleri artırabilir. Uygun egzersiz miktarı muayenede belirlenir.
Ne zaman protez gerekir?
Röntgende ileri evre kireçlenme varsa ve ameliyat dışı tedavilere rağmen ağrı, gece uykusunu ve günlük işleri belirgin biçimde kısıtlıyorsa protez seçeneği değerlendirilir.
Dizime sıcak mı soğuk mu uygulamalıyım?
Dizde şişlik ve ısı artışı varsa soğuk uygulama, tutukluk ön plandaysa ılık uygulama çoğu zaman rahatlatır. Cilt doğrudan buz ya da sıcak kaynakla temas ettirilmemelidir.
Muayeneye gelirken neler getirilmeli?
Varsa önceki röntgen ve MR görüntüleri ile raporları, kullanılan ilaçların listesini getirmeniz faydalı olur.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedaviye muayene sonrasında karar verilir. Sayfa Op. Dr. Soner Güçlü tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.
Diğer rahatsızlıklar
Randevu ve bilgi için
Hafta içi 09:00–16:00 · Nazilli, Aydın